Bizim “gerçek” dediğimiz şey, genellikle olan bitenin kendisi değil, o bitenin bizde bıraktığı tortudur. Olan sadece bir olaydır; rüzgarın esmesi, bir yaprağın düşmesi ya da bir cümlenin kurulması gibi. Oysa zihin, bu çıplak gerçeğin üzerine hemen kendi kumaşını diker: “Neden şimdi esti, neden bu yaprak düştü, bu cümle bana ne demek istedi?” Yani, gerçek, senin ona yüklediğin anlamlardan sıyrılmış, yorumsuz ve çıplak halidir. Onu bulmak için önce kendi hikayeni susturman gerekir.
Hakikat, çoğu zaman gözümüzün önünde duran ama zihnimizin kendi ördüğü duvarlar yüzünden göremediği yalın bir ovadır. Bizler ise o ovanın ortasında, elimizde kendi fenerimizle sadece ışığın düştüğü o dar çemberi “gerçek” sanırız. Oysa insanın en büyük yanılgısı, gördüğünü bütünün kendisi sanmasıdır. Bir kırıntıyı ekmek, bir gölgeyi beden, bir sessizliği yokluk sanırız. Halbuki hayat, çoğu zaman bizim anlamlandıramadığımız yerlerden konuşur. Kaybettiklerimizle, sustuklarımızla, yarım kalan cümlelerle, ansızın içimize çöken o tarifsiz boşlukla…
Belki de hakikat hiçbir zaman saklanmadı. Belki sadece biz, ona bakacak cesareti başka şeylerle değiştirdik. Gürültüyle. Aceleyle. Haklı çıkma telaşıyla. Kendimizi bile ikna edemediğimiz hikâyelerle…
Ve sonra bir gün duruyor insan. İçinden geçen bir sancının tam ortasında. Bir terk edilişte, bir başarısızlıkta, gecenin tam ortasında tavana bakarken ya da kalabalığın içinde sebepsizce yalnız hissederken aynı sorular düşüyor insanın içine:
Gerçek ne?
Benim göremediğim ne var?
Bunu değiştirebilir miyim?
Ve bütün bunların içinde benim için nasıl bir kolaylık saklı olabilir?
İnsan bazen sanıyor ki gerçek, dışarıda bir yerde bulunacak. Birinin ağzından çıkacak sihirli cümlede, bir kitapta, bir işarette, bir mucizede… Oysa en sert yüzleşme şudur: Gerçek çoğu zaman yaşadığımız şey değil, yaşadığımız şeye içeride neye dönüştüğümüzdür.
Çünkü olan şey sadece olur.
Bir insan gider.
Bir kapı kapanır.
Bir umut kırılır.
Bir dost yabancı olur.
Bir emek karşılıksız kalır.
Olay budur.
Ama sonra zihin gelir… Ve yaraya isim verir.
“Yetersizsin” der.
“Sevilmedin” der.
“Kaybettin” der.
“Geç kaldın” der.
İşte çoğu acı, olayın kendisinden değil, olayın üzerine ördüğümüz hikâyeden doğar. Hakikat belki de tam burada başlar: Bir an durup kendine şu soruyu sormakta: “Ben gerçekten olanı mı görüyorum, yoksa canımın acıyan yerinden baktığım bir yorumu mu gerçek sanıyorum?” Çünkü insan, yaralı yerinden bakınca dünyayı da yara gibi görür.
Belki sen bir kaybın içindesin ama hayat seni eksiltmiyor; yön değiştiriyordur. Belki tutunmaya çalıştığın şey zaten çoktan bitmiştir ama sen onun hayaletini taşımaya devam ediyorsundur. Belki de yaşadığın kırgınlık bir ceza değil, artık sana ait olmayan bir hayatın içinden sökülüşündür.
Kim bilir… Bazı gerçekler ilk geldiğinde merhem gibi değil, bıçak gibi değiyor insana. Çünkü büyümek çoğu zaman romantik bir yolculuk değil; kendi yanılsamalarının cenazesine katılmaktır biraz da. Kendin hakkında kurduğun hikâyelerin.
“Ben onsuz yapamam.”
“Ben böyleyim.”
“Ben hep kaybederim.”
“Benim payıma bu düşer.”
Sonra zaman geçiyor… İnsan aynı insan olmuyor.
Bir gün dönüp arkana bakıyorsun ve bir zamanlar seni yıkan şeyin, aslında seni doğurduğunu fark ediyorsun. İşte kolaylık bazen tam burada gizli. Hayatın senden bir şey alırken, aslında sırtından görünmez bir yükü indirmesinde.
Bir insanı kaybedersin, kendini bulursun. Bir kapı kapanır, içindeki başka bir oda açılır. Yolunu kaybedersin, yönünü bulursun.
Ve teslimiyet… Çok yanlış anlaşılan o kelime. Teslimiyet vazgeçmek değildir. Teslimiyet, boğulduğunu anlayınca suyla kavga etmeyi bırakmaktır. Çünkü bazı savaşlar kazanıldığında bile insanı eksiltir. Belki de hakikat, seni incitmek için değil; seni senden saklanan yere götürmek için vardır.
Belki de bütün mesele şudur: Hayat sana karşı değil. Hayat seni, senin henüz cesaret edemediğin bir versiyonuna doğru itiyor. Ve bazen en karanlık gece, insanın kendine en çok yaklaştığı yerdir.
